Ngưng Thở Khi Ngủ Là Gì? Vì Sao Nằm 8 Tiếng Sáng Dậy Vẫn Mệt Mỏi?

Đôi khi chúng ta vẫn chưa thực sự hiểu rõ về chất lượng giấc ngủ của chính mình mỗi tối. Và cứ ngày nối tiếp ngày những giấc ngủ kém chất lượng như vậy lại ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng cuộc sống. Hands Viet sẽ cùng bạn tìm hiểu về chủ đề giấc ngủ, sẽ có rất nhiều kiến thức hữu ích mà bạn và cả những người thân yêu trong gia đình của mình cần biết. Mở đầu là chủ đề tìm hiểu ngưng thở khi ngủ là gì, mời bạn cùng đón đọc. 

Mỗi buổi sáng thức dậy, nếu bạn phải đấu tranh dữ dội để ra khỏi giường, cổ họng khô khốc, đầu nặng trĩu và cả ngày trôi qua trong sự mệt mỏi... hãy dừng việc tự trách bản thân lười biếng hay do áp lực công việc. Bạn hãy kiểm tra lại xem mình đã thực sự có một giấc ngủ ngon hay chưa???

Rất có thể, cơ thể bạn đã rất vật vã trơng giấc ngủ mỗi đêm – chỉ là bạn không hề hay biết mà thôi. Tại Hands Viet, trong quá trình đồng hành cùng hàng ngàn khách hàng từ các vận động viên thể thao đến các anh chị em văn phòng, công sở. Rất nhiều người cho biết họ vẫn ngủ đủ 8 tiếng nhưng cơ thể dường như vẫn chưa được phục hồi đúng nghĩa. Có thể bạn đang gặp phải tình trạng ngưng thở khi ngủ mà không hề hay biết. 

Ngưng thở khi ngủ là gì? Hiện tượng này hình thành từ đâu?

"Ngưng thở khi ngủ  là khi bạn ngủ sâu, các cơ vùng cổ họng thả lỏng và 'sập xuống' . Luồng không khí không vào được phổi, làm não bạn thiếu oxy và phải liên tục 'giật mình' để thức dậy thở. Bạn có thể bị rất nhiều lần hằng đêm mà không hề hay biết. 

Ngưng thở khi ngủ thuộc nhóm Rối loạn hô hấp liên quan đến giấc ngủ (Sleep-Related Breathing Disorders) — một phân nhánh lớn thuộc danh mục Rối loạn giấc ngủ (Sleep Disorders).

Một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến chất lượng giấc ngủ kém chất lượng ở nhiều người là vì mắc phải Hội chứng Ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA). Khi bạn ngủ sâu, các cơ vùng cổ họng thả lỏng và sập xuống, làm hẹp hoặc bít kín đường thở.

Lúc này, nồng độ Oxy trong máu giảm sâu, buộc não bộ phải phát tín hiệu báo động để "đánh thức" bạn bật dậy lấy không khí. Vòng lặp này có thể diễn ra từ vài chục lần mỗi đêm, tước đi toàn bộ giai đoạn Ngủ sâu (Deep Sleep).

Nói theo thuật ngữ Y khoa, Ngưng thở khi ngủ (Obstructive Sleep Apnea - OSA) là tình trạng đường hô hấp trên bị hẹp lại hoặc bít tắc hoàn toàn từng đợt trong lúc ngủ, khiến luồng không khí không thể đi vào phổi.

Vậy quá trình của ngưng thở khi ngủ là gì? diễn ra như thế nào?

[Đường thở bị xẹp/bít kín]

↓

[Phổi thiếu Oxy - Oxy trong máu tụt dốc]

↓

[Tim đập nhanh - Não bật Chế độ Báo động đỏ]

↓

[Cơ thể giật mình nhẹ / Siết cơ họng để thở lại]

↓

[Tiếp tục chìm vào giấc ngủ ... rồi lại bị tắc]

Hands Viet muốn bạn hình dung đường thở của chúng ta giống như một chiếc ống hút mềm:

• Khi cơ thể thức: Các cơ xung quanh cổ họng hoạt động săn chắc, giữ cho chiếc "ống hút" luôn mở rộng để không khí lưu thông êm gạt.

• Khi bạn đi ngủ: Toàn bộ cơ thể đi vào trạng thái thả lỏng. Ở một số người, các mô mềm ở vùng họng, lưỡi và khẩu cái thả lỏng quá mức, "sập xuống" và bóp nghẹt chiếc ống hút này lại.

Luồng Oxy bị ngắt đột ngột, kéo dài từ 10 giây đến cả phút cho mỗi lần tắc nghẽn. Làm giấc ngủ bị "xé lẻ". Tình trạng não bộ phải liên tục tỉnh giấc ngắn trong đêm để xử lý các sự cố sinh học.

​Bạn đang thực sự "ngủ ngon" hay chỉ đang nằm mê mệt 8 tiếng?

Rất nhiều người tự tin rằng mình có một giấc ngủ lành mạnh chỉ vì đêm nào cũng nằm trên giường đủ từ 7 đến 8 tiếng. Tuy nhiên, thời lượng giấc ngủ và chất lượng giấc ngủ là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau. Bạn nên phân biệt rõ. 

Việc cơ thể trải qua một chuỗi giấc ngủ bị "xé lẻ" và các phản ứng sinh học cực kỳ khắc nghiệt mà bạn không hề hay biết. Khiến việc dù nằm đủ 8 tiếng trên giường nhưng khi thức dậy bạn vẫn rất mệt mỏi, thiếu năng lượng. 

Vậy những biểu hiện của người bị ngưng thở khi ngủ là gì?

 

Ngủy dậy thấy cổ họng khô và đắng 

• Khi đường thở bị mô mềm vùng họng sập xuống gây nghẽn, não bộ sẽ bật phản xạ sinh tồn vô thức: Ép bạn há miệng để hớp không khí. Việc há miệng hít thở liên tục suốt 6 - 8 tiếng sẽ làm bốc hơi toàn bộ lớp màng nhầy bảo vệ niêm mạc, khiến cổ họng bạn rát khô và viêm nhiễm mãn tính.

Cảm giác đầu nặng trĩu, lờ đờ như có sương mù

• Những cơn ngưng thở ngắn khiến lượng Oxy trong máu tụt dốc liên tục, đồng thời khí không thoát được ra ngoài và bị tích tụ lại. Tình trạng thiếu Oxy não cục bộ kèm dư thừa CO2 này làm các mạch máu não bị giãn nở thụ động, gây ra những cơn đau đầu dai dẳng, nặng trĩu ngay khi vừa mở mắt.

Rất buồn ngủ sau giờ ăn trưa

• Sau khi ăn, cơ thể phải dồn máu về dạ dày để tiêu hóa. Ở người bình thường, não bộ vẫn đủ dự trữ năng lượng. Nhưng với người bị ngưng thở khi ngủ, do đã mất hoàn toàn giai đoạn Ngủ Sâu (Deep Sleep) đêm trước nên não bộ lập tức rơi vào trạng thái "kiệt quệ năng lượng", gây ra cơn buồn ngủ rũ rượi không thể cưỡng lại.

Đầu óc luôn trong tình trạng "nói trước quên sau"

• Cơ chế thật sự: Ban đêm là lúc não bộ kích hoạt hệ thống dọn dẹp rác thải sinh học và thực hiện quá trình chuyển hóa ký ức từ ngắn hạn sang dài hạn (diễn ra ở giai đoạn ngủ REM). Khi giấc ngủ bị xé lẻ hàng chục lần, chu kỳ REM = chuyển hóa kí ức ngắn hạn sang dài hạn bị đứt gãy hoàn toàn. Kết quả là não bạn liên tục quên dữ liệu.

Đã đến lúc bạn cần lắng nghe đường thở của mình 

Đừng coi thường những cơn mệt mỏi vào ban ngày. Việc thiếu hụt chất lượng giấc ngủ kéo dài là "ngòi nổ" cho các bệnh lý nguy hiểm như tăng huyết áp, đột quỵ, tiểu đường và suy giảm chức năng nhận thức. 

Có thể bạn chưa biết nhưng hững căn bệnh nguy hiểm như tăng huyết áp hay đột quỵ không tự nhiên xuất hiện sau một đêm. Chúng là kết quả của hàng ngàn đêm đường thở bị âm thầm bóp nghẹt. Và vô vàn căn bệnh khác tương tự như thế. 

"Lắng nghe đường thở" đơn giản là kiểm tra 3 "điểm chạm" sinh học mỗi ngày:

- Ngay khi vừa mở mắt buổi sáng hãy quan sát và cảm nhận cổ họng mình như thế nào.

- Mức năng lượng giữa ngày làm việc (10h sáng & 2h chiều) như thế 

- Âm thanh giấc ngủ ban đêm của bạn có những bất thường nào về âm thanh hay không

Mô tả thêm về sự bất thường trong âm thanh của đường thở khi ngủ:

Ngáy to thành từng cơn, tiếng ngáy kéo rít. Đặc biệt nguy hiểm là những khoảng "im lặng bất thường" (nín thở vài giây đến nửa phút) rồi kéo theo một cú giật mình, ú ớ hoặc ngáp mạnh lấy hơi.

Nghe thì có vẻ kiến thức y hoa hàn lâm, được nhắc đến rất nhiều ở báo đài, các kênh tin tức về sức khỏe. Nhưng sẽ rất thực tế nếu bạn lắng nghe và quan sát mỗi ngày có thể bạn sẽ thấy những biểu hiện này xuất hiện với tần suất khá nhiều lần trong chính giấc ngủ của mình hoặc những người thân trong gia đình. 

Lời khuyên từ Chuyên gia Hands Viet: Giấc ngủ không đơn thuần là thời gian nghỉ ngơi, đó là quá trình sinh học chủ động quyết định toàn bộ hiệu suất sống và sức khỏe của bạn. Lắng nghe là để nhận diện sớm và cho đường thở một giải pháp hỗ trợ kịp thời.

Có thể khi search tìm chủ đề "ngưng thở khi ngủ là gì? bạn sẽ tìm thấy rất nhiều nội dung. Về cơ bản khái niệm cũng rất dễ hiểu. Nhưng về nguyên nhân thì rất đa dạng, phục sẽ còn tùy thuộc vào từng người. Sẽ không có một 'công thức chung' hay 'viên thuốc thần kỳ' nào cho tất cả mọi người.

Thay vì chạy theo những giải pháp đại trà bạn cần thận trọng lắng nghe cơ thể và tìm gặp các chuyên gia có chuyên môn về Y học giấc ngủ để được thăm khám, tư vấn. Họ sẽ giúp bạn xoay chiếc kính lúp về phía chính mình — tự nhìn nhận lại thể trạng, lối sống và cấu trúc cơ thể để tìm ra đúng 'mắt xích' khiến rối loạn hô hấp liên quan đến giấc ngủ. 

Hiểu đúng khái niệm "Ngưng thở khi ngủ là gì" mới chỉ là bước khởi đầu trên hành trình lắng nghe cơ thể. Điều quan trọng hơn cả là: Liệu đường thở của chính bạn hay người thân có đang âm thầm phát ra những "mật mã cảnh báo" mỗi đêm mà bạn vô tình bỏ qua?

Sức khỏe không bao giờ suy suyển một cách đột ngột — nó luôn để lại những tín hiệu từ rất sớm, ở cả ban đêm lẫn giữa ngày làm việc.

👉 Đọc tiếp bài viết: [7 Triệu Chứng Cảnh Báo Đường Thở Của Bạn Đang Gặp Nguy Hiểm] để tự kiểm tra và "đọc vị" chính xác thể trạng của mình ngay hôm nay!